Stories

Truyền thuyết dân gian về Tháp Bà Ponagar

“Đến với Nha Trang thì nên đi xem Tháp Bà, một nơi xưa cũng thật là xưa, mà đẹp cũng thật là đẹp, một nơi tiêu biểu nhất cho thắng cảnh cổ tích của miền Cát Trắng Dương Xanh” Quách Tấn- Xứ Trầm Hương

Tháp Bà Ponagar là điểm đến hấp dẫn cho bất kỳ du khách nào đến với vùng đất Nha Trang- Khánh Hòa. Công trình kiến trúc cổ là điểm thu hút du khách mà đây còn là địa điểm tín ngưỡng của người dân địa phương.Khu di tích Tháp Bà Ponagar được người đời sau ngưỡng mộ ở nghệ thuật kiến trúc độ đáo của văn hóa Chăm. Mà khu di tích này gắn liền với nhiều truyền thuyết dân gian về Tháp Bà Ponagar – bà Thiên Y Ana.

Truyền thuyết của người Việt

Truyền rằng: Xưa kia tại núi Đại An có hai vợ chồng ông tiều đến cất nhà và làm rẫy trồng dưa nơi triền núi. Tuy nhiên, đến khi dưa chín thì hay bị mất. Môt hôm ông rình, bắt gặp một thiếu nữ khoảng chín, mười tuổi hái dưa, đùa giỡn dưới trăng. Thấy cô gái dễ thương ông đem về nuôi. Hai ông bà vốn không con cái nên thương yêu thiếu nữ như con ruột

Một hôm trời mưa lụt lớn, cảnh vật tiêu điều buồn bã thiếu nữ lấy đá chất thành ba hòn giả sơn và hái hoa lá cắm vào rồi đứng ngắm làm vui. Cho rằng hành vi của con không hợp với khuê tắc, ông tiều nặng tiếng rầy la. Không ngờ đó là một tiên nữ giáng trần đang nhớ cảnh Bồng Lai. Đã buồn lại thêm bực.

Nhân thấy khúc kỳ nam theo nước nguồn trôi đến, tiên nữ bèn biến thân vào khúc kỳ, để mặc cho sóng đưa đẩy. Khúc kỳ trôi ra biển cả rồi tấp vào đất Trung Hoa. Mùi hương bay ngào ngạt. Nhân dân địa phương lấy làm lạ rủ đến xem. Thấy gỗ tốt rủ nhau khiêng, nhưng người đông bao nhiêu cũng không nhấc nổi.

Thái tử Bắc Hải nghe tin đồn, tìm đến xem hư thực. Thấy khúc gỗ không lớn lắm, lẽ gì nặng đến nỗi không nhấc nổi. Thái tử bèn lấy tay nhấc thử. Chàng hết sức lạ lùng vì nhận thấy khúc gỗ nhẹ như tờ giấy. Bèn đem về cung trân trọng như một bảo vật.

Một đêm, dưới bóng trăng mờ. Thái tử thấy có bóng người thấp thóang nơi để khúc kỳ nam. Nhưng lại gần xem thì tứ bề vắng vẻ, bên mình chỉ phảng phất một mùi hương thanh thanh từ khúc kỳ bay ra. Chàng quyết định rình xem nhưng mấy đêm liền không hề thấy gì khác lại. Song chàng vẫn không nản chí.

Rồi một hôm, đêm vừa quá nửa, bốn bề im phang phắc, một giai nhận tuyệt sắc theo ngọn gió hương ngào ngạt từ trong khúc kỳ nam bước ra. Thái tử vụt chạy đến ôm choàng. Không biến kịp, giai nhân đành theo thái tử về cung và cho biết rõ lai lịch. Giai nhân xưng là Thiên Y A Na.

Thái tử vốn đã trưởng thành, nhưng chưa có lứa đôi vì chưa chọn được người xứng ý. Nay thấy A Na xinh đẹp khác thường, bèn tâu cùng phụ hoàng xin cưới làm vợ. Nhà vua sai bói cát hung, trúng quẻ “Đại cát” liền cử lễ thành hôn.

Vợ chồng ăn ở với nhau rất tương đắc và sinh được hai con, một trai, một gái. Trai tên là Trí và gái lên là Quý, dung mạo khôi ngôi.

Thời gian qua trong ếm âm. Nhưng một hôm, lòng quê thúc giục, Thiên Y bồng hai con nhập vào khúc kỳ nam, trở về làng cũ. Núi đại An còn đó nhưng vợ chồng tiều đã về cõi âm. Thiên Y bèn xây đắp mổ mà cha mẹ nuôi và sửa sang nhà cửa để phụng tự.

San đó, bà quyết định ở lại núi này, tiếp tục khai khẩn đất hoang, dạy dân canh tác, dạy kéo vãi dệt sợi… và đặt ra lễ nghi.. Công khai hóa của bà chẳng những dân trong địa phương mà các vùng lân cận cũng được nhờ.

Rồi một năm vào ngày lành tháng tốt, trời quan mày tạnh một con chim hạc trên mây bay xuống bà cùng hai con lên lưng hạc bay về tiên.

Nhân dân địa phương nhớ đến công đức, xây tháp tạc tượng phụng thờ. Mỗi năm vào ngày bà thăng thiên, đều tổ chức lễ múa bóng dâng hoa rất long trọng

Ở Bắc Hải, Thái tử trong đợi lâu ngày không thấy vợ con trở về, bèn sai một đạo binh dong thuyền sang đại an tìm kiếm. Khi thuyền đến nơi thì bà đã về Bồng Đảo. Người Bắc Hải ỷ đông, hà hiếp dân địa phương ngờ rằng dân địa phương nói dối, bèn hành hung. Lại không giữ lễ, xúc phạm thần tượng. Nhân dân bèn thắp hương khấn vái. Liền đó gió nổi đá bay, đánh đắm đoàn thuyền của thái tử Bắc Hải.

Sự tích của người Chiêm Thành

Chuyện kể rằng Poh Nagar là một nữ thần do ánh mây và bọt nước biến biến thành. Bà sinh ra với một tấm thân cân đối, một khuôn mặt xinh đẹp tuyệt vời và chói rọi hào quang. Bà sinh ra tận ngoài biển khơi. Nước biển dâng cao đưa bà vào bến Yjatran. Sấm trời và gió hương nổi dậy báo cho muôn loài biết tin bà giáng thế. Liền đó những khe suối trên nguồn dồn lại thành sông chảy xuống mừng Bà và núi hạ mình thấp xuống để đón rước bà. Bà bước lên bờ. Cây cong cành xuống sát đất để tỏ làng thần phục. Chim muông kéo nhau đến chầu hai bên đường cái. Và hoa cỏ vươn lên để điểm hương vào bước chân bà đi.

Đến Yjatran, bà dùng phép hóa ra cung điện nguy nga, hóa ra trầm hương, kỳ nam, các giống lúa quý và lúa bắp. Để cúng Trời, bà tung lên mây một hột lúa. Lúa mọc hai cánh trắng như hai mảnh bạch vân, bay giữa không trung. Bà lại đốt một phiến trầm hương, khói thơm tỏa lên cao vuốt, dỡ hột lúa có cánh về dâng cúng trời

Nơi hậu cung bà có 97 ông chồng. Nhưng chỉ có ông Po Yan Amo là có uy uyền và được trọng vọng hơn cả. Bà sinh được 38 nữ thần, người nào cũng xinh đẹp. Song chó có 3 người được bà ban cho nhiều quyền phép là Pô Nogar Dara, Rarai Anah-  nữ thần vùng Phan Rang, và Po Bia Tikuk- nữ thần vùng Phan Thiết.

Sự tích của người Chiêm Thành phản ánh chế độ mẫu hệ của người Chăm ngày trước.

Leave a Comment